URSAPHARM:

 

Zespół suchego oka (ZSO)

Obraz kliniczny choroby, możliwości terapeutyczne i porady, jak zachować zdrowe oczy.

 

Zespół suchego oka

Zespół suchego oka (“suche oko”, keratoconjunctivitis sicca) należy do najczęstszych schorzeń w okulistyce. Powoduje zaburzenia filmu łzowego, które potencjalnie mogą spowodować uszkodzenie powierzchni gałki ocznej i którym towarzyszą procesy zapalne. Nieleczony zespół suchego oka wywołuje objawy  towarzyszące jak pieczenie, swędzenie i uczucie obecności ciała obcego w oku. Dodatkowo może on spowodować znaczne ograniczenia sprawności wzroku i pogorszenie jakości życia.

Obecnie można przyjąć, że mniej więcej co 6 osoba dorosła cierpi na suche oczy. Schorzenie wywoływane jest przez różne czynniki. Zaliczają się do nich choroby (np. cukrzyca), zabiegi chirurgiczne na gałce ocznej, chemioterapia lub stan hormonów, przede wszystkim u kobiet w ciąży lub w wieku menopauzy oraz w przypadku przyjmowania doustnych środków antykoncepcyjnych (pigułki). Dodatkowo zespół suchego oka mogą również wywołać leki i nasz styl życia (niska wilgotność powietrza, klimatyzacja, palenie tytoniu, alkohol).

W ramach klasyfikacji przyczyn schorzenia rozróżnia się pomiędzy zmniejszoną produkcją łez (hiposekrecja) oraz zwiększonym parowaniem filmu łzowego.

Zwilżanie powierzchni gałki ocznej za pomocą środków nawilżających do oczu stanowi podstawę leczenia suchych oczu.

Należy przy tym zwracać uwagę na różne czynniki jak tolerancja, czas pozostawania w oku oraz jakość składników.

Nawilżanie powierzchni gałki ocznej musi być intensywne i długotrwałe!

Obecnie dostępna duża ilość substytutów łez jako kropli do oczu. Szeroko rozpowszechnione są krople do oczu na bazie roztworów wodnych.

Przede wszystkim nawilżające krople do oczu z kwasem hialuronowym uzyskały w międzyczasie status uznanego w terapii standardu.

Sól sodowa kwasu hialuronowego (hialuronian sodu) okazała się idealna do nawilżania oczu. Dzięki swej chemicznej strukturze hialuronian sodu wiąże wodę w ilości wielokrotności swej własnej masy. Hialuronian sodu doskonale trzyma się powierzchni gałki ocznej i tworzy równomierny wilgotny film, który długo zachowuje stabilność. Ponieważ hialuronian sodu jest substancją endogenną, odznacza się ona bardzo dobrą tolerancją. Te krople okazują się szczególnie przydatne w przypadkach zespołu suchego oka ze zmniejszoną produkcją łez, ponieważ zastępują one brakujący płyn łzowy.

 

Jakość substytutów łez jest rozstrzygająca

Substytuty łez nie powinny zwierać żadnych substancji aktywnych lub substancji pomocniczych, które są toksyczne dla rogówki i mogą wywoływać podrażnienia lub reakcje nietolerancji oczu. Takie substancje pomocnicze jak np. środki konserwujące , które mają zapobiegać zakażeniu kropli do oczu podczas ich magazynowania i stosowania, powodują uszkodzenia komórek powierzchni gałki ocznej. Substancje te oddziałują negatywnie na naturalny film łzowy i stanowią poza tym przyczynę rozmaitych reakcji nietolerancji. Specjalne pojemniki wielodawkowe, jak np. chroniony patentem system COMOD®, zapewniają zaniechanie stosowania środków konserwujących, ponieważ zapobiegają one zanieczyszczeniu roztworu mikroorganizmami. Prócz tego umożliwiają one proste stosowanie kropli na gałce ocznej.

Możliwość zaniechania stosowania środków konserwujących dają też nie zawierające wody krople do oczu i maści do oczu, ponieważ mikroorganizmy żyją przeważnie w środowisku zawierającym wodę.

Obok środków konserwujących również niejednokrotnie zawarte w kroplach do oczu fosforany mogą wywierać negatywny wpływ na uszkodzoną już rogówkę. Komórki uszkodzonej powierzchni gałki ocznej emitują wapń. W połączeniu z fosforanem może on powodować powstawanie w rogówce trudno rozpuszczalnych osadów fosforanu wapnia i w ten sposób powodować trwałe pogorszenie wzroku. Dlatego krople do oczu do leczenia suchych, podrażnionych oczu nie powinny zawierać żadnych fosforanów.

Również emulgatory, które przede wszystkim używane są w mieszankach olejno-wodnych, mogą wywoływać nieprzyjemne reakcje nietolerancji. Takie mieszanki olejno-wodne zawierają lipidy jak trójglicerydy, fosfolipidy i olej rycynowy. Lipidy zawarte są szczególnie w środkach nawilżających do oczu, które mają za zadanie odtwarzać lipidową warstwę filmu łzowego. Ta warstwa jest niestabilna szczególnie w przypadku zespołu suchego oka z nadmiernym parowaniem filmu łzowego, co powoduje zbyt szybkie wyparowywanie płynu łzowego. Emulgatory dodawane są do kropli do oczu, aby mieszać ze sobą olejne i wodne substancje, które normalnie nie łączą się ze sobą, i w ten sposób je stabilizować. W przypadku i tak już przemęczonych oczu tego rodzaju substancje pomocnicze mogą powodować dalsze podrażnienia i reakcje nietolerancji, ponieważ emulgatory oddziaływają negatywnie na film łzowy. Dlatego takie zawierające lipidy substytuty łez cieszą się jedynie niewielkim wzięciem.

Z wyżej opisanych powodów przede wszystkim w przypadku zespołu suchego oka z nadmiernym parowaniem filmu łzowego rozstrzygające jest dobranie takiego produktu, który nie drażni dodatkowo powierzchni gałki ocznej, ponownie stabilizuje warstwę lipidową i tym samym przeciwdziała zwiększonemu wyparowywaniu płynu łzowego.

 

Porady

Obok stosowania kropli do oczu i maści do oczu mogą Państwo dzięki uwzględnieniu kilku prostych wskazówek co do sposobu zachowania złagodzić dolegliwość swych objawów.

 

W domu i w pracy

Proszę zwracać uwagę na wystarczający poziom wilgotności powietrza w pomieszczeniu. Można go na przykład uzyskać dzięki zastosowaniu nawilżaczy powietrza. Jednak również poprzez umieszczanie mokrych ręczników na grzejnikach można stworzyć przyjazny klimat w pomieszczeniu, zwłaszcza podczas sezonu grzewczego. Należy również wyrobić w sobie nawyk systematycznego intensywnego wietrzenia pomieszczeń mieszkalnych.

W ramach planowania wnętrz pomieszczeń należy również uwzględnić i wykorzystać możliwość podwyższenia poziomu wilgotności powietrza dzięki roślinom pokojowym.

Od czasu do czasu należy wyjść z pomieszczenia, w którym pracujemy, lub z mieszkania, by jak najwięcej poruszać się na świeżym powietrzu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdyby w Państwa otoczeniu palony był tytoń.

Należy pamiętać o tym, by w ciągu doby regularnie wypijać wystarczającą ilość płynów. Tylko w przypadku zrównoważonej i rzetelnej gospodarki płynami może odbywać się normalne wytwarzanie łez. Przyjmowana na dobę ilość płynów powinna wynosić co najmniej 1,5 litra. Napoje alkoholowe nie mogą być w to wliczane, ponieważ alkohol powoduje zwiększoną utratę płynów.

Jeżeli pracują Państwo przy monitorze, niezbędne są regularne przerwy. Należy również wprowadzić okresy, w których świadomie zamrugają Państwo kilkakrotnie oczami dla zapewnienia nawilżenia rogówki I spojówki.

 

W samochodzie

Nigdy nie należy kierować wylotu dmuchawy urządzenia klimatyzacyjnego bezpośrednio na twarz, ponieważ stały ciąg powietrza może podrażniać oczy oraz powoduje zwiększone wysychanie powierzchni gałki ocznej.

Nie należy jeździć przy otwartym oknie lub w takim wypadku należy chronić oczy za pomocą okularów przeciwsłonecznych.

Nie należy jeździć ze stale włączoną klimatyzacją, ponieważ powoduje to nadmierne wysuszenie powietrza we wnętrzu samochodu.

 

W wolnym czasie

Podczas kąpieli na basenie należy używać okularów pływackich, co pozwala uniknąć podrażnień spowodowanych kontaktem z chlorowaną wodą.

W wietrzne dni lub w przypadku silnego nasłonecznienia należy chronić oczy za pomocą (przeciwsłonecznych) okularów ochronnych, najlepiej z zakryciami po bokach, które zapewniają dodatkową ochronę powierzchni gałki ocznej przed ciągiem powietrza.